İngiltere’de ev almak
oturum izni ya da vize verir mi?

Üç ayrı konu: mülkiyet, giriş ve yaşama hakkı

• Ev sahibi olmak bir mülkiyet konusudur: satın alma tamamlandığında (completion) mülk sizin olur.
• Ülkeye giriş ise sınırda geçerli belgeyle, gerekiyorsa vizeyle olur.
• Ülkede yaşama hakkı da ayrı bir göçmenlik konusudur.

Bu üçü birbirine bağlı değildir. Evinizin olması size giriş izni vermez; giriş izninizin olması da size orada yaşama hakkı vermez.

Birleşik Krallık hükümetinin resmî sitesi GOV.UK, yaşama hakkının (right to reside) kimde olduğunu açıkça sayıyor:

• İngiliz ve İrlanda vatandaşları
• AB Yerleşim Programı’ndan (EU Settlement Scheme) statü almış olanlar
• Süresiz giriş ya da oturum izni bulunanlar
• Göçmenlik denetiminden muaf olanlar

Vizeyle bulunanlar bu hakka sahip sayılmaz; vizeleri geçerli olduğu sürece ülkede kalabilirler. Listede mülk sahipliği yok.

Yatırımcı vizesi neden artık bir seçenek değil

Tier 1 (Investor) vizesi, İçişleri Bakanlığı’nın (Home Office) 17 Şubat 2022 tarihli kararıyla bütün uyruklardan yeni başvurulara anında kapatıldı. Bugün bu vizeyle ilgili başvuruyu yalnız vizeye zaten sahip olanlar yapabiliyor: süresiz oturum izni almak ya da aile üyelerini yanlarına getirmek için.

Bir ayrıntı da önemli: bu vize kapanmadan önce de ev alarak elde edilmiyordu. Home Office’in kapanış duyurusuna göre başvuru, Birleşik Krallık’ta kayıtlı ve faal şirketlerin hisse ya da borç sermayesine yatırım yapmaya dayanıyordu.

Bugün GOV.UK sitesindeki çalışma vizeleri listesinde konut ya da başka bir gayrimenkul alımına dayanan bir vize yok. Investor (Tier 1) vizesi bu listede, yeni başvurulara kapalı vizeler arasında duruyor.

Ankara Anlaşması vizeleri de yeni başvurulara kapalı

Türk vatandaşları için ayrı bir not: Ankara Anlaşması’na (ECAA) dayanan Turkish Businessperson ve Turkish Worker vizeleri de GOV.UK sitesinde yeni başvurulara kapalı olarak listeleniyor.

Bu yol bugün yalnız daha önce bu izni almış olanlar için sürüyor: 31 Aralık 2020 ve öncesinde izin almış (ya da o tarihe kadar başvurup sonradan kabul edilmiş) kişiler uzatma başvurusu yapabiliyor, belirli aile üyeleri de yanlarına gelebiliyor. Bu izinler de ev sahipliğine değil, iş yürütmeye ya da çalışmaya dayanır.

Ev sahibi olarak ziyarete gelmek

İngiliz ya da İrlanda vatandaşlığınız yoksa ve Türkiye pasaportuyla turistik ya da aile ziyareti için geliyorsanız, GOV.UK sitesindeki vize kontrol aracı bugün Standard Visitor vizesi almanız gerektiğini gösteriyor. Standard Visitor olarak genellikle en çok 6 ay kalabilirsiniz.

Ziyaretçi kuralları şunlara izin vermez:

• Birleşik Krallık’ta çalışmanız
• Sık ya da art arda ziyaretlerle uzun süre burada yaşamanız
• Burayı ana yaşam yeriniz yapmanız

Ev sahibi olmanız bu kuralları değiştirmez.

Evinizi görmek, bir mülk gezisine katılmak ya da alımın bir aşamasında bulunmak için gelecekseniz, planınızın ziyaretçi olarak yapılabilecekler arasında olup olmadığını GOV.UK sitesindeki Standard Visitor sayfasından kontrol edin; emin değilseniz başvurudan önce bir göçmenlik danışmanına sorun.

“Mukim olmayan” ile “oturum izni olmayan” aynı şey değil

Ev alırken iki ayrı “mukimlik” kavramıyla karşılaşacaksınız. İkisi de vergiyle ilgilidir ve ikisi de vize durumunuza bakmaz.

Damga vergisinde (SDLT) bireysel alıcı için temel kural şudur: alımdan önceki 12 ay içinde Birleşik Krallık’ta en az 183 gün bulunmadıysanız, o işlem için Birleşik Krallık’ta mukim olmayan alıcı sayılırsınız ve ek vergi (surcharge) ödersiniz.

HMRC (Birleşik Krallık vergi idaresi) bu testte uyruğun, vatandaşlığın, yaşama hakkının ve vize politikalarının dikkate alınmadığını, testin aşağıdaki gelir vergisi testinden de ayrı olduğunu açıkça yazıyor. Birlikte yapılan alımlar ve evli çiftler için ek kurallar vardır. Güncel oranı damga vergisi hesaplayıcımızda görebilirsiniz.

Gelir vergisinde mukimlik ise başka bir testle, Statutory Residence Test ile belirlenir. Bu testte bir vergi yılında Birleşik Krallık’ta geçirdiğiniz gün sayısına ve iş ya da aile gibi bağlarınıza bakılır; testlerden biri evinizin nerede olduğunu da sorar. Sonuç kişiden kişiye değişir ve mali müşavirinizin cevaplayacağı bir sorudur.

Kısacası, vergi açısından mukim sayılmak size oturum izni vermez; oturum izninizin olmaması da tek başına sizi vergi açısından mukim olmayan yapmaz.

Doğru soruyu doğru kişiye sorun

Birleşik Krallık’ta göçmenlik danışmanlığı düzenlemeye tabidir. GOV.UK sitesine göre göçmenlik danışmanlığı yapan herkes Immigration Advice Authority’ye (IAA; eski adı Office of the Immigration Services Commissioner, OISC) kayıtlı ya da onaylı bir meslek kuruluşunun üyesi olmak zorundadır.

Kayıtlı danışmanları IAA’nın danışman arama aracında bulabilirsiniz; göçmenlik alanında çalışan solicitor’lara ise Law Society üzerinden ulaşabilirsiniz. Başlamadan önce danışmanın hangi düzeyde (level) yetkili olduğunu ve ücret alıp almadığını sorun.

Alım tarafındaki sorular ise başka bir ekibin işidir (bkz. alım sürecinde kim ne yapar):

• Bütçe
• Maliyet
• Takvim
• Belgelerin uzaktan imzalanması
• Fon kaynağı hazırlığı

Bunları bize ve avukatınıza sorabilirsiniz. Finansmanı düşünüyorsanız Türkiye geliriyle mortgage rehberimiz kredi kuruluşlarının neye baktığını anlatıyor.